5e modeline göre ders planı

 

 

DERSİN ADI :

FEN VE TEKNOLOJİ

SINIF :

4

ÜNİTENİN ADI / NO :

Madde ve Değişim

KONU :

Maddenin Halleri

ÖNERİLEN SÜRE :

80 dakika

 

 

 

 Öğrenci Kazanımları:

 

 

2.1. Katıların belirli bir şekli olduğunu fark

eder (BSB-1, 2, 4, 5).

 

2.2. Sıvıların, konuldukları kabın şeklini

aldığını farkına varır (BSB-1, 2, 4, 5).

 

2.3. Küçük taneli katıların sıvılara benzer

davrandığını fark eder (BSB-1, 2, 4, 5).

 

2.5. Gazların bulundukları ortamda

yayıldığını gösteren deney tasarlar

(BSB-14, 15; FTTÇ-2 ).

 

2.6. Gazların, çok küçük gözeneklerden

kaçabildiğini gösteren deney tasarlar

(BSB. 14, 15; FTTÇ-2).

 

2.7. Maddeleri, katı, sıvı ve gaz hâllerine

göre sınıflandırır (BSB-1, 2, 3, 4, 5, 6).

 

5.4. Isının katı maddelerde yol açtığı

erime ve bozunma değişimlerini

deneyle gösterir (BSB-14, 15).

 

5.5. Sıvıların, soğutulduğunda katı hâle

dönüştüğünü deneyle gösterir (BSB-

14, 15).

 

5.6. Sıvıların şekil almasıyla

malzemelerin kalıba dökülmesi

arasında ilişki kurar (BSB-4, 5, 7, 8,

22; FTTÇ-4, 13).

 

 

 

 Bilimsel Süreç Basamakları:

 

7. Olmuş olayların sebepleri hakkında gözlemlere dayanarak açıklamalar önerir.

 

8. Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar

hakkında fikir öne sürer.

 

15. Öğretmen gözetiminde basit araştırmalarda gerekli malzeme ve araç gereçleri

seçer; becerikli, emniyetli ve etkin bir şeklide kullanır.

 

19. Değişik kaynaklardan yararlanarak bilgi ve veri toplar (örneğin çevrede

gözlem, sınıfta gözlem ve deney, fotoğraf, kitaplar, haritalar veya bilgi ve

iletişim teknolojileri).

 

20. Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen araştırmanın amacına uygun verileri

yazılı ifade, resim, tablo ve çizim gibi çeşitli yöntemlerle kaydeder.

 

23. Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır.

 

24. Basit gözlem ve araştırmaları ve elde ettikleri sonuçları sözlü, yazılı ve/veya

görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar ve paylaşır.

Ünite Kavramları ve Sembolleri:

 

Erime , donma , buharlaşma , yoğunlaşma , süblimleşme , kırağılaşma.

Öğretme-Öğrenme Yöntem ve

Teknikleri:

Sunuş, buluş, deney, işbirlikli öğrenme  yöntemi.

Kullanılan Araç Gereç ve Kaynaklar:

 

 

Alüminyum kap, ispirto ocağı, buz, su, sacayağı, balon, su.
 

 

 

 

Giriş (Engage):

Öğretmen, öğrencilere selam verdikten sonra günlerinin nasıl geçtiğini sorar. Ders etkinliklerine başlamadan önce öğrencilere maddenin halleri ile ilgili ilgi çekici şiiri dağıtır. (Maddenin Halleri şiiri.)

 

Keşfetme (Explore):

 

Isı alan maddelerin hal değişimine uğradığını  gözlemlemek için öğrencilere Etkinlik 2 : MADDE HANGİ HALLERDE BULUNUR? yaptırılır.

 

Açıklama (Explain) :

 

Maddenin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâli vardır. Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir.

Maddenin katı hâli, belirli bir şekle ve hacme sahiptir. Katı maddeyi oluşturan atom ve moleküller birbirine çok yakındır. Aralarındaki boşluklar çok azdır. Atom ve moleküller arasında bir düzenlilik vardır.
 

Maddenin sıvı hâli, belirli bir şekle sahip değildir. Sıvılar akışkan olduklarından bulundukları kabın şeklini alır. Sıvı hâlde atom veya moleküller katılardan daha düzensiz olup tanecikler arası boşluklar katılardan daha fazladır.

Maddenin gaz hâli, atom veya molekülleri arasında boşlukların çok olduğu durumdur. Gaz tanecikleri düzensiz olarak hareket ederler. Bu hareketleri sırasında gaz molekülleri birbiri ile homojen olarak karışabilirler. Bunların yayılmaları hissedilebilir veya gözle takip edilebilir. Bir odaya damlatılan bir kolonyanın kokusu kısa sürede hissedilirken, bir sigara dumanının yayılması da gözle takip edilebilir. Gazların belirli bir şekil ve hacimleri yoktur. Konuldukları kabı dolduracak şekilde genleşerek kabın şeklini ve hacmini alırlar.

 

Yaptığımız deneyde buzdolabından dışarı çıkarılan buz parçaları ısısı daha fazla olan bir ortamla karşılaştıkları için sıvı hale geçip su olurlar. Sıvı haldeki suya daha fazla ısı verildiğinde gaz haline geçip su buharı olur.

Derinleştirme (Elaborete) :

 

Maddelerin hallerine göre hareketlerinde meydana gelen hız farklarını gözlemlemek amacıyla öğrencilere Etkinlik 3 gazları hapsetmek zor! Yaptırılır.

Değerlendirme (Evaluate):

 

Öğrenilenleri değerlendirme amacıyla etkinlik 4 boşluk doldurma, doğru yanlış soruları ve eşleştirme dağıtılır.

Bir sonraki derse hazırlık :

Öğrencilerden bir sonraki ders için Maddeyi tanıyalım ünitesinden “bozunma” konusuna hazırlıklı gelmeleri istenir.

 

 

ÖĞRETME- ÖĞRENME ETKİNLİKLERİ:

MADDENİN HALLERİ

                                                 Katıyım ben katıyım                                                                     

Alet, cisim, eşyayım

 Taş toprak ve demirim

                                         Isınınca eririm

 

Sıvıyım ben sıvıyım

                                            Isınınca uçarım

                                            Var mı benim gibisi

         Isı kaybında donarım

 

                                        Gazım ben gazım

Asla sığmam bir yere

                                           Zordur tartması beni hele        

 

 

 

 

 

ETKİNLİK 1 : Ayşe’nin mutfak macerası.

Ayşe, o gün annesine yemek yaparken yardım etmek ister. Annesi ona dondurucudaki eti çıkarmasını söyler. Ayşe dondurucudan eti çıkarır üstünde buz parçaları olduğunu ve etin parçalanmayacak kadar sert olduğunu fark eder. Annesine bu durumu söyler ve annesi de ona birazdan olacakları izlemesini söyler. Biraz vakit geçtikten sonra etin üzerindeki buzların yok olduğunu ve damla damla suların ortaya çıktığını görür. Annesi yemeği pişirirken ise tencereden çıkan dumanları gözlemler. Ayşe bu gözlemleri üzerinde düşünür.

Sizce buz taneleri nereye kayboldu? 

Etkinliğin Yapılışı:

Bir öğrenciden bu hikayeyi yüksek sesle okuması istenir. Hikayenin sonundaki sorular için her gruptan yanıt alınır.Öğrencilerden bu konu ile ilgili günlük yaşamdan ne gibi örnekler verebilecekleri sorulur.

 

 

ETKİNLİK 2:  MADDE HANGİ HALLERDE BULUNUR? DENEY (MADDE’NİN ÜÇ HALİ)
 


                    MADDE HANGİ HALLERDE BULUNUR?
 

KONU :MADDDENİN HALLERİ

DENEYİN ADI :MADDE HANGİ HALLERDE BULUNUR?

DENEYİN AMACI : Maddelerin hallerini gözlemleyerek hangi hallerde bulunduğunu kavratmak.


Kullanılan Araç ve Gereçler:

1) Alüminyum kap               3) buz                 5) sacayağı

2) İspirto ocağı                     4) su








Hazırlık Soruları:

1.Buz dolabından çıkarılan buz parçası biraz bekleyince erimeye başlar. Nedenlerini tartışınız.

2.Güneşte bir kap içerisinde bulunan bir miktar su bir müddet sonra yok olur. Nedenlerini araştırınız.

3.Kolonya kokusunu uzaktan nasıl algılarız. Araştırınız.

Deneyin Yapılışı:

1.Buz parçalarını aliminyum kaba koyun ve ispirto ocağında kısa bir süre ısıtın. Ne gözlemledin?

2. İçinde buz parçaları bulunan aliminyum ısıtmaya devam edin.Gözlemlerin ne?

3. Su iyice kaynadıktan sonra suyun üzerini gözlemleyin. Gözlemlerin ne?



Verileri Değerlendirme:

1. Aliminyum kabın içindeki buz parçaları ısıtılınca buz parçalarında ne gibi değişiklik oldu?

2. Isıtma işlemi devam ederken buzun tamamı eriyince kab içinde nasıl bir değişme oldu?


Deney Sonucu:

Maddelerin ısı etkisiyle katı,sıvı ve gaz haline dönüşebildiğini söyleyebilir misiniz?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ETKİNLİK 3 : GAZLARI HAPSETMEK ZOR!

 

Bu etkinlikte öğrencilerin katılar, sıvılar ve gazlar arasındaki farkı ayırt edebilmeleri amaçlanır. Bu amaçla öğrenciler gruplara ayrılır. Her gruba iki adet balon verilir. Balonlardan birinin hava ile diğerinin ise su ile şişirilmesi istenir. Daha sonra her iki balona da bir toplu iğne batırılarak havanın ve suyun balondan çıkışının gözlemlenmesi istenir. Sonuç olarak her gruptan gözlem sonucunda nelerin farkına vardıklarını belirtmeleri istenir ve etkinlik tamamlanır.

ÖRNEKLER :

Bir ulaşım aracı olarak kullanılan balonların nasıl havalandığını düşündünüz mü hiç? Balon yere düşmeden havada nasıl kalır?

 

 Yemek pişerken tencerenin tamamen kapalı olduğu kapağın üzerindeki su damlacıklarını gördünüz mü hiç? Sizce bu su damlacıkları nerden geliyor?

 

 

 

 

Bir yaz günü bisikletinizle gezintiye çıktınız. Bisikletinizin tekerleğine çivi battı. Yolunuza devam edebilir misiniz? Neden?

                                              

 

 

 

ETKİNLİK 4 : BOŞLUK DOLDURMA, DOĞRU- YANLIŞ, EŞLEŞTİRME

 

A. Aşağıdaki tümcelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle tamamlayınız.

1.Maddeler doğada  …………. hâlde  bulunur. Bunlar; …….…..….,  ………..….. ve ………..…. hâlleridir.

2.…………  alan veya veren maddeler …………….………  değiştirebilir.

3.Belirli şartlar altında  ……………..…...enerjisinin etkisiyle bütün maddeler hâl değiştirebilir.

4.Sıcaklık …………………..……….. ile ölçülür.

5.Sıcaklık birimi ……………………………….. dir.  ……….……….. simgesi ile gösterilir.

6.  Erime …………………… maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesidir.

7.Maddelerin …………………..   sıcaklıkları birbirinden farklıdır.

8.Sıvı maddelerin soğutularak katılaşmasına …………………… denir.

9.Suyun katılaşmış haline ……………..…….. denir.

10.  Sıvı maddelerin ………….…… alarak ………….…… haline geçmesine buharlaşma denir.

11.Sıcaklık artarsa …………………….… artar.

12.  …………………..,  ısı vererek katı hâle geçerler.

13.Katıların belirli bir şekilleri ……….……….. .

14.………….…...maddeler akıcıdır ve belirli bir hacimleri yoktur.

15.Gazlar gözle ……..……….………….  .

B. Aşağıdaki tümcelerde doğru olanların başına D, yanlış olanların başına Y yazınız.

( ……..) Katılar bulundukları kabın şeklini alır.

( ……..) Sıvıların hacimleri  sıkıştırılarak küçültülemez.

( ……..) Gazların belirli bir kütleleri yoktur.

( ……..) Şişirilmiş balonun içinde hava bulunduğu için kütlesi daha fazladır.

( ……..) Nefes alıp verirken kullandığımız hava bir gazdır.

( ……..) Katıların belirli bir kütlesi vardır.

( ……..) Sıvılar bulundukları kabın şeklini alamazlar.

( ……..) Kolonya gibi sıvılar buharlaşıp havaya karışır ve ortama yayılır.

( ……..) Gazların yayılma özellikleri vardır.

( ……..) Isınma ve soğuma sırasında ısı alışverişi olur.

C. Aşağıdaki maddeleri ve bulundukları hâlleri eşleştiriniz.

 

 

gaz maddedir.

 

gaz maddedir.

 

Buz

 

Hava 

                                                                                                                  

 

                                                                                                                         

 

 

 

sıvı maddedir.

 

Yağmur

 

sıvı  maddedir.

 

Demir

                                                                                                                           

 

 

 

Su

 

katı  maddedir.

 

Zeytinyağı

 

gaz maddedir.

 

 


 

                                                                                                                          

 

 

sıvı maddedir.

 

Oksijen

 

katı  maddedir.

 

Karbondioksit

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

                                                                                                                                  

 

Dersin diğer derslerle ilişkisi :

2.2.kazanımı Türkçe dersi  “dinleme” alanı  Dinlediklerini anlamlandırmada sunulan görsellerden yararlanır. 2.13. kazanımı Türkçe dersi “dinleme” alanı Dinlediklerinde sebep-sonuç ilişkileri kurar.

Planın uygulanmasını ilişkin açıklama :

Ders planını 80 dakika yani iki ders saati olarak ayarladık. Fakat sınıfın durumuna göre 3 ders saatine de çıkarılabilir.

 

 

DERSİN ÖĞRETMENİ:                                                             UYGUNDUR 06/11/1992

                                                                                                          OKUL MÜDÜRÜ

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !